Bài toán: nhà ống sâu, mặt tiền 5m, giữa nhà thiếu sáng và bí gió, ông bà ở tầng 1 cần không gian yên tĩnh.
Giải pháp: giếng trời xuyên tầng cạnh cầu thang, vách lam thay cho tường đặc để ánh sáng đi sâu vào lõi nhà.
Vật liệu: lam gỗ óc chó, gạch bông hoa văn, mây tre đan, sofa vải lanh thấp.
Điểm nhấn: vách lam óc chó phòng khách vừa che tầm nhìn từ phố vừa cho gió đi xuyên qua.
Bài toán của gia chủ
Ngôi nhà 4 tầng với tổng 220m² sàn nằm trên phố Hoàng Hoa Thám, mặt tiền 5m và chiều sâu lớn như hầu hết nhà ống trong trung tâm thành phố. Gia chủ là một gia đình ba thế hệ: ông bà, vợ chồng con trai và hai cháu nhỏ. Trước cải tạo, khoảng giữa nhà gần như phải bật đèn cả ngày, cầu thang nóng vào buổi chiều và mùi bếp lan lên các phòng ngủ.
Gia đình mong muốn một ngôi nhà mang tinh thần Đông Dương: có chiều sâu văn hoá, có chất liệu quen thuộc như gỗ, gạch bông, mây tre, nhưng không nặng nề hay tối màu như nhiều công trình cổ điển.
Ý tưởng thiết kế
Nhà Xinh xác định ánh sáng và gió là hai vấn đề cần giải quyết trước tiên, phong cách đến sau. Phương án chốt gồm ba quyết định chính:
- Mở giếng trời cạnh cầu thang, xuyên từ tầng 4 xuống tầng 2, có mái kính và cửa chớp lật để thoát khí nóng lên trên.
- Thay tường bằng vách lam ở những vị trí cần phân chia nhưng không cần kín hoàn toàn, nhất là giữa phòng khách và lối vào.
- Sắp xếp lại công năng theo thế hệ: ông bà ở phòng ngủ tầng 2 gần phòng thờ, bếp và phòng ăn đặt ở tầng 1 phía sau, hai vợ chồng và các cháu ở tầng 3, tầng 4 là phòng thờ chính và sân phơi.
Tinh thần Indochine được giữ ở mức đương đại: đường nét thẳng, màu nền trắng ngà, điểm xuyết bằng gỗ trầm và họa tiết gạch bông thay vì phủ kín mọi bề mặt.
Vật liệu & chi tiết mộc
Lam gỗ óc chó
Vách lam phòng khách dùng thanh gỗ óc chó tiết diện chữ nhật, xếp đứng với khoảng hở đều nhau. Khoảng cách này được thử trên bản vẽ 3D để từ ngoài phố nhìn vào chỉ thấy lờ mờ, còn từ trong nhìn ra vẫn thấy rõ cửa chính. Các thanh lam được liên kết vào ray âm trần và âm sàn, có thể tháo từng thanh khi cần vệ sinh hoặc thay thế.
Gạch bông
Gạch bông chỉ dùng ở hai vị trí: sảnh lối vào và mảng tường sau bếp. Việc giới hạn diện tích giúp hoa văn trở thành điểm nhấn thay vì gây rối mắt trong một ngôi nhà hẹp. Màu gạch được chọn theo tông xanh rêu và kem để ăn nhập với gỗ óc chó.
Mây tre đan
Mây tre đan xuất hiện ở cánh tủ thấp phòng khách, tựa đầu giường phòng ông bà và chao đèn cầu thang. Nhà Xinh dùng tấm đan căng trên khung gỗ có nẹp, để nếu sau này mặt đan bị xổ thì có thể thay riêng tấm mà không phải đóng lại cả cánh tủ.
Đồ rời
Sofa phòng khách có tựa thấp, bọc vải lanh màu be, để không chắn vệt sáng từ giếng trời rọi xuống. Bàn trà và kệ tivi dùng gỗ óc chó đồng bộ với vách lam.
Thông gió & ánh sáng
Giếng trời tạo hiệu ứng ống khói: khí nóng bốc lên và thoát qua cửa chớp trên mái, kéo gió từ cửa chính và cửa sau đi xuyên qua nhà. Ở mỗi tầng, cửa phòng ngủ giáp giếng trời có ô thoáng phía trên để không khí lưu thông cả khi đóng cửa. Buổi tối, đèn hắt chân lam và đèn tường cầu thang dùng ánh sáng vàng ấm, giữ không khí trầm lắng đúng tinh thần Đông Dương.
Thi công & nghiệm thu
Do là nhà phố trọn gói, công trình thực hiện trong khoảng 32 ngày làm việc, nằm trong khung 25–35 ngày của Nhà Xinh. Phần mộc được sản xuất tại xưởng trong khi đội thi công xử lý chống thấm mái kính giếng trời và đi lại điện. Gia chủ được mời nghiệm thu mộc thô của vách lam và hệ tủ phòng thờ trước khi sơn, đặc biệt kiểm tra màu gỗ óc chó để các tầng đồng đều.
Bài học
Trong nhà ống, mỗi bức tường đặc nên được hỏi lại một lần: nó cần che, hay chỉ cần phân chia? — KTS Nhà Xinh
Với nhà phố hẹp, phong cách Indochine dễ trở nên ngột ngạt nếu dùng quá nhiều gỗ tối. Kinh nghiệm từ dự án này là giữ nền sáng, dồn chất liệu đậm vào vài mảng có chủ đích và để ánh sáng tự nhiên làm phần việc còn lại.
